[HaKaN]

Google Farkı
Google daha fazla siteyi daha süratli tarar ve en fazla ilgili sonuçları kullanıcıya ulaştırır.Bunu nasıl başardığını anlamak için kullanılan yazılım ve donanım teknolojisine göz atmak gerekir. Kısaca aramanın başarılı ve süratli olması ‘arama-algoritmasının’ etkinliği ve bir birlerine bağlı birçok kişisel bilgisayarın oluşturduğu çok süratli arama motoruna bağlıdır. Yazılım Google kurucuları Larry Page ve Sergey Brin (Stanford) tarafından geliştirilen web sayfalarını derecelendiren PageRankTM ve bunun ağ üzerinde çalıştırılmasına dayanmaktadır. PageRankTM sürekli olarak Google yazılımcıları tarafından geliştirilmekte (ince ayar) ve web aramanın temel unsuru olmaktadır. PageRank web’in demokratik karakterinine dayanmakta ve onun yoğun link yapısını herhangi sayfanın değerininin bulunmasında kullanmaktadır.

Aslında Google A sayfasından B sayfasına bir linki bir oy olarak algılar ( A sayfası ile B sayfası için) ve ayni zamanda oy’un oluştuğu sayfanın analizini yapar. Bu şekilde oy büyüklüklerine göre derecelendirilmiş siteler yüksek PageRank değeri alırlar ve her seferinde Google aramasında hatırlanırlar. Başka bir deyişle sizin sayfanızın önemi başka sayfalardan sizin linklerinize ne kadar refererans yapıldığına bağlıdır. Bunun yanında Google karmaşık yazı-uydurma tekniklerini de kullanarak aramanızdaki sonuçların önemli ve ilgili olmasını sağlar. Google’ın karmaşık ve otomatik arama metodların dıştan değiştirilmesinin oldukça zorlaştırmaktadır. Bu konuya daha ilerde tekrar değineceğiz. Burada Google’ın arama sonucuna uygun reklamları ekrana gönderdiğini fakat para karşılığı PageRank yükseltmesinin (sanal şike) mümkün olmadığını veya çok zor olduğunu beyan etmektedir. Bu bakımdan Google arama sonuçları ilgili yüksek-kaliteli web-sitelerini bulmada basit ve adil bir yöntem olarak algılanabilir. Bizlerin yorumu Google ile web’te bir içerik standardının oluşacağı kaçınılmazdır. Örneğin bazı ağ yöneticileri ve web-site yöneticileri Google sügeçinden geçemedikleri için yakınmaktadırlar.

Google arama motoru genel olarak aşağıdaki dört unsuru göz önüne alarak aranan kelime ile bilgileri sıralar;
• Aranması istenen anahtar kelimelerin geçtiği (uyduğu) tüm sayfaları bulur.
• Sayfadaki faktörlere göre derecelendirme yapılır.
• İlgili yazı içindeki kilit (önemli kelime)lere göre hesaplama yapılır.
• Son olarak sonuçlar PageRank’a göre ayarlanır.

Genel olarak web sayfaları aralarında ve içerisindeki linklerin oluşturduğu yönlendirilmiş çoklu-grafta düğüm derecelerinin bulunması ve ağırlıklandırılmasına dayanır. Google’ın gücünü Data Recovery Group başkanı P. Ahern göklere çıkarmakta ve Google tarafından sayfası derecelendirmeyen sayfanın Yahoo tarafından listlenmediğini dahi söyleyebilmektedir. Ahren devamla Google olmadan iş yapmanın zorluklarına değinmekte ve şirketi Data Recovery Google dışına alındığı zaman işlerinin yüzde 30 azaldığını söylemektedir. Örneğin işiniz telefon trafiğine bağlı ise ve Google dışına alınmış iseniz önce telefon trafiğinde azalma ve domino etkisi ile de işlernizde düşüş yaşanır. Dotcom krizi yaşanırken Google gücünü artıran web kuruluşlarından biri olmuş ve bazı web-sürfçülerine göre web’in ta kendisi olarak algılanmıştır. Bu nedenle Google’un listeleme stratejilerinin adil olmadığını iddia eden bazı şirketler Google karşı dava açmışlardır.

Google’ın aramadaki gücü, basitliği ve güvenirliği önde giden Yahoo, America Online ve EarthLink gibi portalleri ve Internet sağlayıcıları Google ile işbirliği yapmalarına yönlendirmiş, kendi arama neticeleri ile Google arama neticelerini birleştirmişlerdir. Yakın geçmişte yapılan bir analize göre ziyaretçilerin sitede kalma sürelerine göre Google ortalama ayda 15 miyon ziyaretçi saat alde ederken Yahoo 6 milyonda kalmıştır. Web pazarlama danışmanlık firması WebGuerrilla’ya göre bu durum Yahoo’yu Google ile koşulları açıklanmayan bir anlaşmaya itmiştir. Bu bölümde son olarak Google ve Yahoo arama motorlarına birbiriyle ilgli (anlamlı) iki ve üç İngilizce kelimeden oluşan 10 adet ayni terimler test giriş yapılarak ve biri hariç tümünde Google arama motorunun daha fazla cevabı daha süratli olarak verdiği gözlemlenmiştir.

Bilgi Dışında Bilginin Kullanılması
Bu kısımda Google arama motoru teknolojisi ve doğrudan bilişim hukukunu ilgilendiren iki bilişim olayını inceleyceğiz: Sırayla New York Times gazetesinin paralı servisinin Google üzerinden bedava elde edilmesi diğeri ise Google yönetiminin kriterlerine göre veya gerekçesiz bazı kuruluşları listelerinden atması.
Çoğu zaman web’te ancak kayıtlı kullanıcılara açık bilgilere (dosya) erişmek için yasal diğer yollardan bir tanesi de arama motoru üzerinden gitmektir. Bunlardan bir tanesi de New York Times gazetesinin paralı servislerinden olan arşivlerine erişmenin Google üzerinden mümkün olması. Bedavası varken neden paralısına gidilsin? Bu işlem Google’ın ön bellekte sakladığı bilgilere erişmekle mümkün olmakta ve Google’u bir çok yayımevi ile karşı karşıya getirmektedir. New York Times eski arşivlere ait linkleri kayıt sayfasına yönledirmeye çalışmakta buna paralel olarak Google ise bu istenmeyen durumu önleyen yazılımlar geliştirmekte fakat Google’ın yeni özellikleri ile yine de istenmeyen durumlar oluşabilmektedir.

Etik Değerler
Google’u özellikle, önemli ve vazgeçilmez yapan kendilerinin kuruluş felsefesi olan yeni servis ve özellikleri yaratıcılıkla deneyip uygulayabilmesidir. Bu kuruluş kültürü her gün milyonlarca ziyaretçi çekmekte ve diğer ilgili sitelere bilinmeyen arama formülleri ile yönlendirmekte, kendisini web’te en güçlü ve popüler şirket haline getirmektedir. Google’un önbellek kullanımı ana Web teknoloji çerçevesinde çeterefelli hukuksal problem oluşturmaktadır. Şu sorunun cevabı temel oluşturmakta: Her hangi Web sayfasının geçici olsa bile ne zaman kopyalanması kabul edilebilir bir olgudur?

Google 1997 yılında diğer arama motorlarından farklı ve kendisine has biçimde oluşturduğu web sayfalarının sayısal kopyalarını kullanıcılarına sunar. Bu şekilde Google tarafından indexlenmiş hemen hemen her sayfa web’teki orijinal yerinde olsun veya olmasın doğrudan Google sunucusundan elde edilebilir. Google diğer arama motorlarının aksine ön bellekte sürekli olarak web kayıtlarını tutmamakta, geçersiz linkleri webte tarayarak önbellekten atmaya eleden gelince süratli yapmaktadır. Fakat araştırmacılar için hala Google önbellek sayfaları bir veri hazinesi gibi görülüp veri keşfetmek ve almak için araştırılmaktadır. Güvenlik konularını da içeren bazı durumlarda Google yetersiz kaldığı saptanmıştır. Bu durumdan endişe duyan bazı web-sitesi operatörleri Google’un sitelerinden sayısal kayıt yapmasını engellemek için bazı sayfaları özel kod ile koruma altına alma yoluna gitmişlerdir. Bunun dışındaki diğer bir başka iddia Google ön bellek yolu ile elde edilen bilgiler söz konusu siteye traffiği düşürmekte ve hatta telif hakkı ihlallerine neden olmasıdır. Başka bir durum web-yayın evlerinin düzeltilmiş bilgiler kendi web sayfalarına varken web’te eski ve yanlış bilgilerin bulunabilmesidir. Bu nedenle hukuk adamları yaslar açısındn konunun yakın gelecekte mahkemede görüşülmesi ve karara varılması gerektiği söylemektedirler. Diğer bir görüş ise Internet Archive’ini örnek göstererek Internet bulunan bir bilginin ortalama 100 gün olduğunu sonuç itibariyle eski bilgilerin bir şekilde web’ten silineceğini söylemektedirler.

Google Yaklaşımı
Google gün geçtikçe daha etkli olduğunun ve listelerdeki içeriğin bir şekilde başını ağrıtabileceği Google.fr ve Google.de deki bazı aşırı fikir ve düşünceleri besleyen websitelerini listeden çıkarmakla ortaya çıkmıştır. Fakat çıkarılan siteler diğer taraftan Google.com’dan elde edilmeye devam etmektedir. Bu yönde Harvard Üniversitesinden B. Edelman ve J. Zittrain’nin raporu 2.5 milyar indekslenmiş sayfa ve karşılaştırma sonucu 113 sitenin (aşırı ırkçı) listenin dışına alındığına değinmektedir. Yakın geçmişte Çin’nin de Internet kullanıcılarına Google’a erişimi kaldırmasından sonra Google’un içerik açısından hukuksal tartışma konusu olmaya devam edeceğini göstermektedir. Google yaptığı açıklamada her hangi bir web-sitesini endeksleme veya liste dışına almakta kendini serbest görmektedir. Bizlere göre bu durum biraz bir pul kolleksiyoncusunun topladığı pullar üzerindeki resimlerden sorumlu tutulmasına benziyor.

Biraz Teknoloji
Google arama motorunun başarısına karşın WWW‘i ortaya atanlardan Massachusetts Institute of Technology (MIT)’den Tim Berners-Lee biraz da internet kullanıcıllarının içine düştükleri içerik iletiminde web sayfasının açılmasındaki bekleme sorununu aşmak düşüncesiyle meslekdaşı tanınmış bilgisayar bilmcisi ve ağ teorisyeni Tom Leighton’a akademik çözüm için baş vurur. Tom Leighton ve öğrencileri web trafik sıkışıklığı probleminin çözümünün uygulamalı matematik ve algoritmaları ile mümkün olabileceğini görür ve bu yönde daha sonra kurulacak olan şirketin adı ile anılan ‘Akamai Çözümünü’ geliştirir. 1999 yılında geliştirilen çözümle Internet içeriği iletiminde ‘World Wide Wait’’e son veren dünyadaki ilk Web trafiğine bağlı özellikleri kullanan Akamai ortaya çıkmış olur. Bu gün dünyada 60 ülkede Akamai çözümünü kullanan 15000 üzerinde sunucu bulunmaktadır. Bunlar arasında Google ile performans açığını kapatmaya çalışan Yahoo arama motorunu da gösterebiliriz. O halde Tom Leighton’un Akamai çözümü nedir?